SVB telt 1.424.560 alleenstaande AOW'ers, 2,4 procent meer dan een jaar eerder: wie gaat samenwonen, krijgt €497 netto per maand minder

In dit artikel:

Steeds meer ouderen ontvangen AOW voor alleenstaanden. Eind september ging het om 1.424.560 mensen, 2,4 procent meer dan een jaar eerder. De stijging was bij mannen met 3,9 procent het grootst. De hogere alleenstaandenuitkering kan een belangrijke reden zijn om niet te gaan samenwonen: sinds 1 juli 2026 bedraagt die bij een volledige AOW en loonheffingskorting €1.581,55 netto per maand. Wie als samenwonend wordt beschouwd, ontvangt €1.084,13. Dat is €497,42 minder per persoon. Voor twee AOW’ers loopt het verschil op tot bijna €995 per maand, exclusief een lager vakantiegeld.

De SVB behandelt ongehuwde partners als gehuwd wanneer zij hun hoofdverblijf in dezelfde woning hebben én voor elkaar zorgen. Dat laatste kan blijken uit het gezamenlijk betalen van boodschappen, auto of vakanties, of uit koken, schoonmaken en persoonlijke zorg. Alleen het delen van huur, hypotheek en vaste lasten is volgens de SVB niet voldoende. Een gezamenlijke huishouding staat wel vast wanneer de betrokkenen eerder getrouwd waren, samen een kind hebben of in een samenlevingscontract wederzijdse bijdragen aan het huishouden hebben afgesproken.

Bij een LAT-relatie is niet alleen de inschrijving bij de gemeente bepalend. De SVB kijkt ook naar de feitelijke woonplek: waar iemand slaapt, spullen bewaart, post ontvangt en administratie voert. De zogenoemde twee-woningenregel kan bescherming bieden als beide partners een eigen huur- of koopwoning hebben, daar staan ingeschreven, alle kosten zelf dragen en de woning vrij beschikbaar houden.

Er zijn uitzonderingen. Samenwonen met een volwassen kind, een meerderjarig stiefkind of een voormalig pleegkind geldt niet als gezamenlijke huishouding. Voor een kleinkind, broer of zus geldt die uitzondering niet. Ook een huurder of kostganger telt niet als partner wanneer de relatie aantoonbaar zakelijk is. Daarvoor zijn onder meer een gedateerd contract, marktconforme betalingen, bankbewijzen en een zelfstandige woonruimte nodig. Een gezamenlijke boodschappenpot kan dat zakelijke karakter ondermijnen.

Wie gaat samenwonen, moet dit volgens de AOW direct zelf aan de SVB melden. Bij een te late melding kan de instantie te veel ontvangen AOW terugvorderen en een boete opleggen. Het kabinet werkt aan een objectiever partnerbegrip, gebaseerd op vaste gegevens zoals een gezamenlijk adres in combinatie met een samenlevingscontract of gezamenlijk kind. Dat systeem kan op zijn vroegst op 1 januari 2029 ingaan.

De SVB en eerder onderzoek van Ecorys stellen dat de huidige regels ouderen ervan weerhouden hun woning te delen. Een eenvoudiger systeem zou volgens een recente analyse jaarlijks 5.800 tot 10.400 extra samenwonenden kunnen opleveren en 1.500 tot 2.600 woningen vrijmaken. Wie twijfelt, doet er goed aan woonadres, verblijf, post en kostenverdeling in kaart te brengen en de eigen betalingen via Mijn SVB te controleren.